Deel dit artikel
Deel dit artikel

Mensen in beweging brengen

Bij sport gaat het vooral om het in beweging krijgen van mensen. Dat gebeurt volgens NOC*NSF en NISB voor een belangrijk (1/3) deel via de circa 28.000 sportverenigingen die ons land rijk is. Voor een veel groter (2/3) deel gebeurt dat echter buiten verenigingsverband. Als we er nu van uitgaan dat het met het bewegen van mensen die lid zijn van een sportvereniging wel goed zit, dan blijft de vraag of en hoe het mogelijk is om meer mensen te bewegen om zich te verbinden aan een sportvereniging.

Dit onderwerp is ongetwijfeld al op talloze manieren benaderd en besproken, maar de vraag hoe je mensen in beweging krijgt is telkens weer actueel. In zijn boek Start with WHY gaat Simon Sinek daar uitgebreid op in. De kern van zijn betoog is dat mensen alleen vrijwillig in beweging komen en een duurzame relatie met een leverancier, dienstverlener of andere aanbiedende partij aangaan als het ‘Waarom’ van die partij duidelijk is. In alle andere gevallen zijn de loyaliteit en betrokkenheid van ‘de klant’ vaak flinterdun, dat geldt waarschijnlijk ook voor leden van een sportvereniging.
Sinek stelt dat de nadruk in de communicatie op het ‘Wat’ en het ‘Hoe’ ligt. In de sport is dat ook het geval. De websites staan bol van gegevens over het aantal leden, kampioenschappen, de kwaliteit en kwantiteit van de voorzieningen, etc. Het ‘Waarom’ komt niet echt uit de verf en daarmee missen verenigingen een kans om mensen in beweging te krijgen.

Volgens Sinek is het effect van het ‘Waarom’ te verklaren vanuit de manier waarop onze hersenen werken. Het ‘Waarom’ is gekoppeld aan ons limbische brein, dat is het deel van onze hersenen waar emoties en motivatie beïnvloed worden en b.v. ‘fight or flight’ beslissingen worden genomen. Vooral voor onze verre voorouders was dat vaak een zaak van leven of dood. Voor ons is dat (hopelijk) wat minder nadrukkelijk aan de orde, maar nog steeds bepaalt het limbische brein of wij in beweging/actie komen of niet.

Hoe krijgen we het ‘Waarom’ dan helder?
Om te beginnen: het is niet simpel om het ‘Waarom’ scherp te formuleren. Het limbische brein is, en dat is nog vriendelijk uitgedrukt, woord-arm. De neo-cortex is woord-rijk en dat zien we terug in de uitgebreide verhalen over het ‘Wat en Hoe’. Toch is het, als we mensen in beweging willen krijgen, belangrijk om het ‘Waarom’ helder te krijgen, o.a. door het stellen van de volgende vragen:

  • Op basis van welke overtuigingen werken we?
  • Waar geven we om?
  • Waarom zijn we er?
  • Vanuit welke intenties werken we?


In ons denken is echter een steeds dominantere plaats ingenomen door de neo-cortex (het nieuwe brein), daar wordt gerationaliseerd en geanalyseerd dat het een lieve lust is. De doelstellingen die we formuleren in ‘wat willen we bereiken’, koppelen we via zorgvuldig doordachte en ontworpen processen en procedures aan hoe we dat gaan realiseren. Een plan zonder heldere deliverables, milestones, resources etc. wordt nog maar zelden serieus genomen.
De vraag ‘waarom doen we het?’ beantwoorden we bij voorkeur door het ‘wat en hoe’ nog eens te herhalen: ‘om kampioen te worden’, ‘om zoveel mogelijk leden te werven’. In de sport zag ik dat verschijnsel op zowel overkoepelend landelijk niveau (NOC*NSF) als op verenigingsniveau. Het maakt daarbij kennelijk niet uit of het een grote vereniging met landelijke bekendheid (HC ‘s-Hertogenbosch) of een kleine vereniging als VV Kerkwijk betreft.

Wat zou het voor het bestuur van een sportvereniging voor verschil maken als de vereniging het ‘Waarom’ duidelijk krijgt? Gaat het om:
Het eeuwenoude principe c.q. de overtuiging dat je mensen beter de strijd kunt laten voeren op het toernooiveld dan op het slagveld (of in de wijken)? De sportverenigingen spelen daarop nog steeds in door competitie te organiseren.
De overtuiging dat sport verbindt en een belangrijke bijdrage levert aan het overbruggen van etnische, culturele of andere verschillen? Dat zien we terug in het streven naar inclusiviteit van veel sportverenigingen.
De overtuiging dat sport een belangrijke bijdrage levert aan de fysieke en mentale gezondheid van mensen? Hetgeen we terugzien in de kwaliteit van voorzieningen, trainers en staf.

Als een sportvereniging als reden van haar bestaan opgeeft dat zij:

  • Zo hoog mogelijk wil eindigen in de competitie;
  • Een sportcomplex in stand wil houden dat aan alle eisen voldoet;
  • Een professionele staf en competente vrijwilligers wil mobiliseren;
  • Zoveel mogelijk actieve leden wil aantrekken die een goede weerspiegeling vormen van de demografie van de gemeenschap;

Dan is dat een opsomming van waardevolle aspecten ten aanzien van het ‘Wat en Hoe’ van de sportvereniging, maar is hiermee het antwoord op ‘Waarom’ gegeven? De mensen die al langer lid zijn hebben het ‘Waarom’ meestal al impliciet ervaren, maar desondanks hebben zij er vaak moeite mee om het ‘Waarom’ expliciet te maken.

Hockeyclub ‘s-Hertogenbosch schrijft op haar website: “Hockeyclub 's-Hertogenbosch staat erom bekend dat zij mede dankzij een goede organisatie uitstekende prestaties levert. Zij weet een grote en enthousiaste vrijwillige inzet, alsmede een kwalitatief goede professionele staf, te koppelen aan een uitstekende sfeer binnen alle geledingen van de club en heeft daardoor een bijzondere uitstraling.” 
De uitstekende sfeer en de bijzondere uitstraling gaan wellicht over het ‘Waarom’, maar het blijft gissen.

Mieke van den Akker- Lathouwers (voorzitter HC ’s-Hertogenbosch): “Onze inzet is verankerd in de overtuiging dat de individuele ontplooiing van onze leden in al onze activiteiten centraal moet staan. Wij geloven in het creëren van een veilige, maar ook uitdagende omgeving waar onze leden als sporter (assistent)trainer of vrijwilliger de rol kunnen pakken die hun ontwikkeling optimaal ondersteunt. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat wij een positieve bijdrage leveren aan uitstraling en leefklimaat van 's-Hertogenbosch en Noord Brabant’.”

VV Kerkwijk schrijft op de website dat zij “de sociale opvoeding van de jeugd vanuit het verenigingsleven vorm wil geven”. Een nobel streven, maar welke overtuiging ligt daaraan ten grondslag?

Fred Traxel (voorzitter VV Kerkwijk: “het is onze overtuiging dat wij een rol kunnen/moeten vervullen in de ontwikkeling van de jeugd in onze gemeenschap (waar verder weinig voorzieningen zijn) door het realiseren van een omgeving waar zij hun sociale vaardigheden kunnen oefenen en ontwikkelen en op die manier beter worden toegerust voor hun toekomst.”

Onderzoek heeft aangetoond dat de loyaliteit van tevreden en ‘niet ontevreden’ klanten op ongeveer hetzelfde niveau ligt. Alleen zeer tevreden klanten blijken loyale klanten te zijn, de stap van ‘tevreden’ naar ‘zeer tevreden’ heeft weinig te maken met de product- of dienstkwaliteit, maar alles met het ‘Waarom’. Als je zaken doet met iemand die belangrijk vindt wat jij belangrijk vindt, die gelooft waarin jij gelooft, dan is dat de basis voor vertrouwen en loyaliteit. De twijfel slaat toe als we, ondanks het technisch goede product, het gevoel hebben dat we te maken hebben met iemand die ten aanzien van het ‘waarom’ niet op dezelfde lijn zit.

Een praktijkvoorbeeld
“Onze vereniging is extreem succesvol, we hebben een prachtig complex, kom maar eens kijken. We spelen tegen de beste clubs in binnen en buitenland, je hebt ons vast wel eens op TV en in de krant gezien. We doen het dus erg goed.”
Als je dan op één van de aangegeven trainingsavonden gaat kijken, dan ben je eerst aan het dolen voor je de kantine hebt gevonden, daar is het vol, maar niemand stapt op je af. De gesprekken die je opvangt gaan wel over de sport waar jij zo enthousiast over bent, maar toch mis je de aansluiting. Je zoekt een club waar je bij wil horen en waar de mensen de sport die jij beoefent net zo belangrijk vinden als jij. Daarnaast vind je het belangrijk dat de club sterk verbonden is met de gemeenschap en is het jouw overtuiging dat alleen een club die midden in de gemeenschap staat loyale leden verdient. 
De sportieve prestaties van de club die hiervoor werd omschreven zijn dan niet genoeg en als je toch zou kiezen voor het mooie complex, de goede trainers en het bekende logo, dan blijft de twijfel knagen. De club zit in jouw beleving op een sportief eiland en de enige relatie met de gemeenschap is de jaarlijkse subsidieronde en de huldiging op het bordes van het stadhuis.

Bij de hiervoor omschreven club kan echter wel degelijk sprake zijn van een duidelijk ‘Waarom’. De club kan namelijk werken op basis van de overtuiging dat zij de bestaande trainingsmethoden continu ter discussie wil stellen. Zij gelooft sterk in het totaal anders benaderen van de ontwikkeling van de sport en de sporters dan tot nu toe is gedaan en wil daarmee de sportwereld continu te verrassen. Zij doet dat door innovatieve trainers aan te trekken en een sportcomplex te realiseren waar ruimte is voor nieuwe ontwikkelingen. De club wordt met enige regelmaat kampioen, dus ze doet het kennelijk goed.

Twee verschillende ‘Waaroms’, die, mits helder gecommuniceerd, twee verschillende doelgroepen aan een club verbinden. Het nadenken over het ‘Waarom’ van de club is het startpunt, de resultaten van dit, niet altijd gemakkelijke, proces moet de club dan op een heldere en consistente manier vertalen in ‘Hoe’ en ‘Wat’. Daarmee verdien je de loyaliteit van de sporter. Die kan de sport kiezen die bij hem/haar past, om vervolgens actief bezig te zijn in een omgeving die hem/haar prikkelt om dat te blijven doen en zich te ontwikkelen tot de sporter die hij/zij wil zijn.

Arjan van Lit is sinds 1988 actief als organisatieadviseur en richt zich op de selectie, ontwikkeling en coaching van managers and professionals.

Plaats reactie
Gerelateerde artikelen
laatste reacties
"Goedemiddag,
Graag zouden ook wij een stappenplan betreffende..."
Update privacywet 1 dag
"Beste Janntsi,

we hebben gezocht maar er is helaas gee..."
Ritmische Gymnastiek 10 dagen
"Beste Frieda,

je kunt het beste even contact leggen me..."
Topdesk 10 dagen